PFAS’ların atmosfere salımı çeşitli kaynaklardan gerçekleşmektedir. Başlıca kaynaklar arasında PFAS içeren yangın söndürme köpüklerinin kullanımı, tekstil ve kaplama sanayii, elektro-kaplama işlemleri, PFAS üretim tesisleri, evsel eşyalar halı, döşeme, mutfak gereçleri ve atık yakım tesisleri bulunmaktadır. Özellikle uçucu ve yarı uçucu PFAS türleri örneğin fluorotelomer alkoller ve perfluorooktanoik asit, atmosfere gaz fazında geçebilmekte, bu da onların uzun mesafelere taşınmasına imkân tanımaktadır (Ellis et al., 2004). Bu süreç “uzun menzilli atmosferik taşınım” (long-range atmospheric transport, LRAT) olarak tanımlanır.

PFAS bileşikleri atmosferde fotooksidatif dönüşüme uğrayabilir. Özellikle fluorotelomer alkoller, atmosferik reaksiyonlar sonucunda daha stabil ve toksik perfluoroalkil karboksilik asitlere, PFOA gibi, dönüşebilir. Bu ikincil oluşumlar, ilk emisyon noktasından uzak alanlarda PFAS tespit edilmesini açıklayan önemli bir mekanizmadır. Nitekim Arktik ve Antarktik bölgelerde bile PFAS kontaminasyonunun raporlanmış olması, atmosferik taşınımın küresel etkisini gözler önüne sermektedir (AMAP, 2021).

Atmosferdeki PFAS’lar hem ıslak çökelme, yağmur ve kar yolu, hem de kuru çökelme, gaz ve partikül formunda yüzeylere tutunma, yoluyla toprağa, su kaynaklarına ve tarım alanlarına taşınmaktadır (Dreyer et al., 2009). Bu yolla taşınan PFAS’lar yalnızca atmosferi değil, aynı zamanda kara ve su ekosistemlerini de kirletmektedir. Ayrıca arıtma tesislerinden salınan PFAS’lar, hava yoluyla çevreye yayılarak ikinci derecede kirlenmeye neden olabilir.

Hava kalitesi açısından bakıldığında, PFAS’lar özellikle iç mekan havasında önemli bir kirletici olarak öne çıkmaktadır. PFAS içeren ürünlerinden olan su itici tekstiller, mutfak malzemeleri, mobilya kaplamaları zamanla gaz fazında buharlaşarak iç mekan havasını kirletir. Bu durum, solunum ve toz yutma yoluyla insan maruziyetini artırmakta, özellikle çocuklar açısından sağlık risklerini beraberinde getirmektedir (Fromme et al., 2010). PFAS’ların solunum yoluyla alındığında akciğer iltihabı, bağışıklık sistemi baskılanması, hormon düzensizlikleri ve karaciğer fonksiyon bozuklukları gibi etkiler gösterebildiği bilimsel çalışmalarda belirtilmiştir (Sunderland et al., 2019).